Giấc mơ xe hơi Việt Vinaxuki – Khi tầm nhìn vượt quá sức người
11:34, ngày 08-11-2016
Trong khi thị trường ôtô Việt Nam đang dành mỗi quan tâm cho Thông tư 20/2011/TT-BCT về điều kiện kinh doanh xe nhập khẩu, thì “giấc mơ xe hơi made in Việt Nam” đang đối mặt với những khủng hoảng và chờ chết.
Vinaxuki (1)

Xe tải Vinaxuki từng chiếm lĩnh một phần lớn thị trường 

Cùng với Trường Hải, Công ty Cổ phần ô tô Xuân Kiên với thương hiệu Vinaxuki là những điển hình của ngành công nghiệp sản xuất ôtô nội địa với sản lượng bán hàng khủng thì đến nay Vinaxuki lâm vào cảnh sống dở chết dở trong khi người bạn Trường Hải vẫn ổn định trên con đường của mình.

5 năm phát triển ấn tượng…

Đầu năm đầu năm 2004, Nhà máy ô tô Vinaxuki đã được khởi công tại huyện Mê Linh (Hà Nội) với công suất 20.000 xe/năm, đến tháng 8-2005 thì khánh thành.

Nhờ đánh đúng vào thị trường sản xuất và kinh doanh xe tải, mà ấn tượng nhất là các dòng xe tải hạng nhẹ đầy tiềm năng tại Việt Nam, Vinaxuki sớm chiếm lĩnh được một phần lớn thị trường, tạo ra một thời kỳ hoàng kim ấn tượng đáng ao ước cho bất kỳ doanh nghiệp ô tô nào tại Việt Nam.

Giai đoạn từ năm 2006-2009, Vinaxuki chỉ nhập linh kiện về lắp ráp ô tô, sản xuất một số loại thùng xe tải, không đòi hỏi công nghệ cao, đúng với năng lực, mang lại lợi nhuận rất cao. Lãi xuất công ty luôn duy trì trong khoàng 90-160 tỷ đồng. Đến đầu năm 2009, công ty đã sản xuất trên 20 dòng xe tải với tỷ lệ nội địa hóa đạt 27% và 3 dòng xe con với tỷ lệ nội địa hóa đạt 5% và đã thu hồi được toàn bộ vốn đầu tư cho giai đoạn này.

Trong giai đoạn này, nhiều đại lý phải đặt trước và chờ hàng tháng mới có xe, xe lắp ráp không kịp đám ứng nhu cầu thị trường.

…Và cú trượt dài trên giấc mơ xe hơi “made in Việt Nam”

Từ năm 2008, Vinaxuki đã mon men tiếp cận dòng xe hơi du lịch khi bắt tay vào lắp ráp 2 mẫu xe con Hafei HFJ. Khi người tiêu dùng còn chưa kịp nhận ra đây là 2 mẫu xe được lắp ráp trong nước thì không lâu sau đó chúng đột ngột biến mất.

Các chuyên gia về lắp ráp ôtô cho rằng, mẫu xe này chưa có gì nổi bật về động cơ, kiểu dáng ngoại trừ cái mác “lắp ráp hoàn toàn tại Việt Nam”. Bên cạnh đó việc cái linh kiện khó thay thế và chế độ bảo hành còn nhập nhằng khiến người tiêu dùng quay lưng với Hafei HFJ là một điều dễ hiểu.

Đến cuối năm 2009, khi ông Bùi Ngọc Chuyên muốn bắt kịp các nước trong khu vực bắt tay vào việc tự sản xuất xe hơi, quyết định này như một ngã rẻ đã dẫn đến một loạt những khó khăn về đầu vốn và nợ nần, khủng hoảng.

Tại triển lãm Vietnam Motor Show 2012, chiếc VG150 còn đang làm dở dang lần đầu ra mắt. Đính lên xe là tờ giấy với những dòng chữ viết tay cẩu thả giới thiệu xe và mong tham quan góp ý. Nhưng bên cạnh những lời giới thiệu về chiếc xe hơi “made in Việt Nam” thì những câu chuyện khó khăn của công ty về thiếu vốn, nợ nần cũng lần đầu được nhắc đến.

Vinaxuki (2)

 Vinaxuki VG150 – chiếc xe hơi “made in Việt Nam” là nguyên nhân gây ra cái chết của Vinaxuki. Ảnh: VnEconomy

Vinaxuki (3)

Dòng giới thiệu xe bị biên soạn trình bày cẩu thả. Ảnh: VnEconomy 

Khó khăn kéo dài cho đến cuối năm 2012, lần đầu tiên sau 20 năm hoạt động công ty lỗ 45 tỷ đồng dẫn đến nhà máy không còn tiền để trả lương người lao động, không còn tiền để mua nguyên liệu, các dây chuyền sản xuất dần dần ngừng hoạt động.

Khi chiếc xe hơi made in Việt Nam mang tên VG150 còn chưa kịp lăn bánh thì Vinaxuki phải bán nhà máy, ông chủ bán nhà riêng để trả tiền công cho nhân viên và các khoản nợ ngân hàng. Nhà máy sản xuất ô tô của Vinaxuki (số 1 Mê Linh, Hà Nội) phải bán để trả nợ, số nhân công sụt giảm từ 1.600 người còn 24 người… đã đánh dấu một cái chết đã được báo trước cho giấc mơ ôtô Việt Nam.

Vì sao chết yểu?

Nếu trong lĩnh vực sản xuất xe tải hạng nhẹ, Vinaxuki thành công nhờ đánh đúng nhu cầu thị trường thì khi xoay sang lĩnh vực xe hơi lại bộc lộ nhiều yếu kém. Theo một phân tích, trước hết, về động cơ và kiểu dáng xe chưa thật sự có sự đột phá, khác biệt và thu hút. Bên cạnh đó khi người ta đã vốn quen với một Vinaxuki ở lĩnh vực xe tải thì khi bước sang lĩnh vực xe hơi, nhiều e ngại về thương hiệu cũng được đặt ra.

Việc đặt các nhà máy sản xuất phân tán ở nhiều tỉnh, sản xuất linh kiện ra nhiều nơi, khiến chi phí vận chuyển (logistic), quản lý và mặt bằng... cao hơn từ đó sẽ đội giá thành sản phẩm cùng là một bước đi sai lầm của ông chủ Vinaxuki.

Vinaxuki (4)

 Những chiếc xe hơi “made in Việt Nam” chưa kịp hoàn thành, nằm dài trong nhà máy đã ngưng hoạt động. Ảnh: CafeBiz

Yếu tố khách quan, ông Huyên cho rằng lý do chính dẫn đến sự sụp đổ của giấc mơ ô tô Việt là do không nhận được hỗ trợ, ưu đãi từ chính phủ.

Chủ trương đúng, nhưng khi thực hiện lại không có hội đồng đánh giá lại tính khả thi của dự án, không có sự kết hợp của các cơ quan chức năng trong việc xử lý nợ xấu. Thậm chí, giữa các ngân hàng thương mại nảy sinh nhiều bất đồng về tài sản đảm bảo, vốn lưu động, chẳng ai hiểu ai, còn VAMC thì mua bán nợ xấu chưa thực chất, nên Vinaxuki bị chết kẹt. Chính sự đầu tư được cho là bài bản và tốn kém này đã góp phần đẩy Vinaxuki rơi vào tình trạng đói vốn trầm trọng.

Bên cạnh mảng sản xuất ôtô èo uột không có lối ra, việc sản xuất, lắp ráp xe tải của Vinaxuki tuy đã có thị phần nhất định nhưng lại không được đầu tư kỹ lưỡng nên kết quả kinh doanh cũng không như kỳ vọng, không đủ sức bù đắp.

Nếu như kiên trì với việc lắp ráp xe tải, thì có lẽ đến bây giờ Vinaxuki sẽ vẫn là cái tên vang vọng trong giới xe tại Việt Nam. Nhưng bây giờ Vinaxuki chỉ còn là cái tên vang bóng một thời.

Đến khi giấc mộng tan vỡ, ông Bùi Ngọc Huyên vẫn tâm huyết, ấp ôm một lý tưởng đẹp: “xe thương hiệu Việt”. Tuy vậy, câu chuyện xe hơi “made in Việt Nam” vẫn còn xa vời tầm với người Việt Nam với và để lại nhiều tiếc nuối.

Ái Vy/TBDN
Doanh Nhân 24H
Doanh Nhân 24H
Doanh Nhân 24H
Doanh Nhân 24H
Doanh Nhân 24H
Doanh Nhân 24H
Doanh Nhân 24H